Najaarsonderhoud in de tuin: vergeet de afvoer niet

In het najaar is er in de tuin genoeg te doen. Bladeren harken, borders opschonen, de laatste keer het gras maaien en kwetsbare planten afdekken. Wat in dat rijtje vaak ontbreekt, is de afvoer. Toch is juist het najaar het moment waarop kolken, goten en rioolleidingen het zwaarst te verduren krijgen. Bladeren, zand en wortels zetten de afvoer dicht, en bij de eerste flinke herfstbui staat het terras blank. In dit artikel lees je hoe je de afvoer in je tuin de winter door helpt.

Hoe de afvoer in een tuin werkt

In een gemiddelde tuin rond Utrecht, of het nu een nieuwbouwtuin in Leidsche Rijn is of een oudere tuin in Vleuten, zitten meerdere afvoerpunten:

Kolken in de bestrating, met een rooster en daaronder een zandvang.
Lijngoten langs het terras of voor de schuur.
Regenpijpen die van het dak in de grond verdwijnen.
De ontstoppingsput, meestal bij de erfgrens, die toegang geeft tot de rioolleiding naar de straat.

Afhankelijk van de wijk loopt het regenwater naar het gemengde riool, naar een apart regenwaterriool of naar een infiltratievoorziening in de tuin. In nieuwere wijken is regenwater vaak afgekoppeld; in oudere wijken gaat alles samen het riool in.

Wat er in het najaar misgaat

Blad. Natte bladeren vormen een dichte mat op roosters en in lijngoten. Het water kan er niet meer door en blijft op de bestrating staan.

Zand en slib. Van tegels, voegen en borders spoelt zand mee. Als de zandvang van een kolk vol is, gaat dat zand de leiding in en bezinkt daar.

Wortels. In het najaar zijn de meeste planten minder actief, maar de schade van de zomer is dan al gedaan. Wortels die in een droge zomer de rioolleiding zijn binnengedrongen, vormen nu een kluwen waar blad en zand in blijven hangen.

Tuinafval. Bij het schoonspuiten van het terras verdwijnen gemakkelijk grasmaaisel, potgrond en snoeiresten in de kolk.

Een onderhoudsronde in vijf stappen

Plan na de bladval één middag om de afvoer na te lopen:

Veeg alle roosters en lijngoten schoon en haal het blad eruit.
Til de roosters van de kolken op en schep de zandvang leeg.
Spoel de lijngoten en kolken door met een tuinslang en kijk of het water vlot wegloopt.
Controleer de onderkant van de regenpijpen. Zit daar een bladvanger, maak die dan schoon.
Open de ontstoppingsput en kijk of daar water in staat.

Staat er water in de ontstoppingsput terwijl het droog is, dan is de rioolleiding verstopt. Dat is het moment om een specialist in te schakelen.

Beplanting en de rioolleiding

Als hovenier zie je het regelmatig: een prachtige boom of haag, en twee meter verderop een rioolleiding vol wortels. Bomen met een grote waterbehoefte, zoals wilg, populier, berk en esdoorn, zoeken actief naar vocht. Een oude rioolleiding met lekkende naden is voor hun wortels een aantrekkelijke bron.

Bij de aanleg of herinrichting van een tuin is het daarom slim om eerst te weten waar de rioolleiding loopt. Plant grote bomen op ruime afstand en kies dicht bij de leiding voor soorten met een compact wortelstelsel. Gebruik bij bamboe altijd een wortelscherm. Zo voorkom je dat een mooie tuin over een paar jaar weer open moet voor een rioolreparatie.

Wanneer de verstopping dieper zit

Als de kolken schoon zijn maar het water toch niet wegloopt, zit de verstopping in de leiding onder de grond. Een tuinslang helpt dan niet meer. Een rioolspecialist inspecteert de leiding met een camera, reinigt hem met hogedruk en verwijdert eventuele wortels met een wortelfrees. Daarna is ook duidelijk of de leiding verzakt of beschadigd is.

In de regio Utrecht, waar oude gresleidingen in vooroorlogse wijken en jonge leidingen in nieuwbouwwijken door elkaar liggen, komen beide soorten problemen voor. Wie te maken heeft met een tuinafvoer die steeds terugkomt, kan contact opnemen met een specialist voor riool ontstoppen in Utrecht.

Klimaatbestendig tuinieren

Een tuin die na een bui blank staat, heeft niet altijd een verstopte afvoer. Soms kan de afvoer de hoeveelheid water niet aan. Door hevigere buien en meer verharding komt dat steeds vaker voor. Een paar maatregelen helpen:

Vervang een deel van de tegels door gras, beplanting of grind.
Leg een regenton of infiltratiekrat aan voor het water van het dak.
Maak een lager gelegen border waar water tijdelijk kan blijven staan.
Laat bestrating altijd van de woning af aflopen.

Dat ontlast het riool en geeft je planten in droge periodes extra water.

Bomen en struiken: let op de wortels

In het najaar is het plant- en snoeiseizoen. Een goed moment om ook stil te staan bij de plek van bomen en grote struiken ten opzichte van de riolering. Wortels zoeken water en voeding, en een rioolleiding met een kleine scheur of een losse naad is daarvoor een ideale bron. Fijne haarwortels dringen door de kleinste opening naar binnen en groeien in de leiding uit tot een dichte mat. Daar blijft vuil in hangen, met een verstopping als gevolg.

Vooral wilgen, populieren, berken en esdoorns staan bekend om hun agressieve wortelgroei. Plant je een nieuwe boom, houd dan bij voorkeur een afstand van minimaal vijf meter tot de rioolleiding aan. Twijfel je over waar de leiding loopt, laat dat dan eerst opzoeken.

Staat er al een grote boom vlak bij het riool en heb je vaker last van een trage afvoer, dan is een camera-inspectie aan te raden. Een rioolspecialist kan ingegroeide wortels met een speciale frees verwijderen. Daarna kan de leiding worden hersteld met relining, zodat de wortels niet meer naar binnen kunnen.

Veelgestelde vragen

Hoe vaak moet ik de zandvang van een kolk legen? Minstens twee keer per jaar: in het voorjaar en na de bladval. Onder bomen vaker.

Mag ik grasmaaisel in de kolk spoelen? Nee. Het klontert samen en verstopt de zandvang en de leiding. Veeg het op en doe het in de gft-bak.

Kan een hovenier een verstopte leiding oplossen? Een hovenier kan kolken en goten schoonmaken en de tuin anders inrichten. Voor een verstopping in de leiding zelf is een rioolspecialist met camera en hogedruk nodig.

Conclusie

Goed najaarsonderhoud aan de tuin stopt niet bij de borders. Houd ook kolken, goten en de ontstoppingsput schoon, en kies beplanting die de rioolleiding met rust laat. Loopt het water na een schoonmaakbeurt nog steeds niet weg, laat de leiding dan inspecteren door een vakbedrijf zoals MWT Loodgieters. Zo gaat je tuin droog de winter in.